Nội dung chính
VV 340a – Thiên hà bắn luồng khí siêu nóng
VV 340a, một thiên hà cách Trái Đất 500 triệu năm ánh sáng, đang phát ra những luồng khí siêu nóng khổng lồ giống như vòi phun nước, làm dấy lên câu hỏi về khả năng “giết” sao của lỗ đen trung tâm.
Khám phá từ ScienceAlert
Theo ScienceAlert, các nhà thiên văn học đã phát hiện VV 340a đang đẩy toàn bộ nhiên liệu tạo sao ra khỏi đĩa thiên hà dưới dạng các dòng vật chất siêu nóng. Vật thể này được đặt tên theo mã số VV 340a và nằm trong khoảng cách quan sát thuận lợi, cho phép các kính viễn vọng thu thập dữ liệu chi tiết.
Cơ chế “giết” sao của lỗ đen siêu khối lượng
Nhà vật lý thiên văn Justin Kader, Đại học California – Irvine, giải thích: “Đây là lần đầu tiên chúng ta quan sát thấy một luồng phản lực vô tuyến có hiện tượng xoay đảo hướng ở quy mô kiloparsec, tức toàn bộ thiên hà, đang đẩy khí nóng ra ngoài.” Lỗ đen siêu khối lượng ở trung tâm VV 340a hút và nung nóng vật chất, khiến nó không còn đủ điều kiện để ngưng tụ thành sao mới.
Trong các mô hình hiện tại, lỗ đen có thể ngăn chặn quá trình hình thành sao qua ba cơ chế chính: (1) phản lực mạnh đẩy vật chất ra ngoài, (2) bức xạ mạnh làm “đói” các đám mây khí, và (3) tạo ra môi trường ion hoá cao ngăn cản quá trình co lại của khí.
Quy mô và ảnh hưởng của các luồng khí
Đối với VV 340a, các luồng khí được phóng ra tới khoảng 20.000 năm ánh sáng mỗi phía, đạt tốc độ gần bằng một phần đáng kể tốc độ ánh sáng. Những luồng này là ion hoá cao, được nung nóng bởi sóng xung kích mạnh nhất từng được ghi nhận, vượt xa 30 lần so với giới hạn dự đoán của các lý thuyết cũ.
Ý nghĩa đối với nghiên cứu sự tiến hoá của thiên hà
VV 340a không chỉ là bằng chứng sống động cho hiện tượng lỗ đen “giết” sao, mà còn mở ra những câu hỏi mới về vòng đời của các thiên hà. Nếu một thiên hà ngừng sinh sao, nó không nhất thiết là trạng thái vĩnh viễn, nhưng đồng thời báo hiệu sự kết thúc của thời kỳ trẻ trung, rực rỡ. Các nhà thiên văn học hiện đang tập trung nghiên cứu cách mà vật chất bị lệch hướng từ đĩa và được gia tốc dọc theo các đường sức từ của lỗ đen, nhằm hiểu rõ hơn quá trình này.
Việc quan sát và phân tích VV 340a giúp chúng ta cải thiện mô hình mô phỏng sự tương tác giữa lỗ đen và môi trường xung quanh, từ đó dự đoán chính xác hơn sự phát triển của các thiên hà trong vũ trụ rộng lớn.
Hãy chia sẻ bài viết nếu bạn thấy thú vị và theo dõi chúng tôi để cập nhật những khám phá mới nhất về vũ trụ!