Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), đã đưa ra nhận định rằng việc Nhà nước thu được nhiều thuế từ đất vừa mang lại niềm vui nhưng cũng đồng thời tạo ra những mối lo ngại. Điều này được ông nhấn mạnh trong hội thảo ‘Giá đất, thuế đất… thế nào cho hợp lý?’ được tổ chức bởi Báo Thanh Niên vào sáng ngày 22.7 tại TP.HCM. Theo ông, chỉ với 9 dự án, TP.HCM dự kiến sẽ thu vào ngân sách khoảng 65.000 tỷ đồng tiền sử dụng đất. Con số này thật sự đáng mừng vì nó bổ sung một nguồn thu lớn cho ngân sách, tuy nhiên, điều đáng lo hỏi là liệu có hợp lý hay không?
Ông Châu giải thích rằng giá đất là một trong những chi phí đầu vào của nền kinh tế và việc giảm giá nhà đòi hỏi nhiều giải pháp đồng bộ. Về phía nhà nước, cần xác định nguồn thu từ đất đai một cách hợp lý để không tạo ra gánh nặng cho doanh nghiệp và người dân. Ông cũng đưa ra dẫn chứng về trường hợp của gia đình ông Nguyễn An ở Hóc Môn, TP.HCM, sở hữu một ngôi nhà cấp 4 được xây dựng vào năm 2005 với diện tích khoảng 75m2 trên mảnh đất do ông bà nội để lại. Tuy nhiên, đến cuối năm 2024, khi gia đình quyết định xin giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, diện tích phần đất được đo vẽ lại là 208m2. Với giá đất theo quy định hiện hành là hơn 11 triệu đồng/m2, gia đình phải đóng gần 1,7 tỷ đồng tiền thuế sử dụng đất, một khoản tiền nằm ngoài khả năng tài chính của họ.
Không chỉ người dân gặp khó khăn, ông Châu cũng nêu lên trường hợp của một doanh nghiệp thuê kho với diện tích 11.000m2 tại quận 4 (cũ) vào năm 2022. Ban đầu, giá đất là 300.000 đồng/m2 và tiền thuê hàng năm là 3,3 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến năm 2023, TP điều chỉnh hệ số và doanh nghiệp phải trả tiền thuê lên 7,7 tỷ đồng/năm. Và vào tháng 1.2025, với giá đất tăng cao, tiền thuê đất doanh nghiệp phải trả đã tăng lên hơn 21 tỷ đồng, cao hơn 3 lần so với năm 2023 và cao gấp 7 lần so với năm 2022.
Những ví dụ trên cho thấy sự tăng vọt của giá đất và nghĩa vụ tài chính đang dẫn đến nhiều bất cập trên thị trường bất động sản, không chỉ đối với doanh nghiệp và người dân mà còn với toàn bộ nền kinh tế.
Ông Lê Hoàng Châu cũng đặt vấn đề về khoản thu bổ sung đối với hàng loạt doanh nghiệp do chậm định giá đất. Ông cho rằng việc Chính phủ quy định thu bổ sung là đúng theo luật Đất đai nhưng đề xuất thu 3,6% của Bộ Tài chính là không hợp lý. Thay vào đó, ông đề nghị chỉ thu bổ sung 0,5% hoặc thậm chí bỏ hoàn toàn khoản thu này khi sửa đổi luật Đất đai.
HoREA cũng đề xuất rằng thay vì thu 5,4% hay 3,6%, Bộ Tài chính nên trình Chính phủ chỉ thu bổ sung 0,5%. Quy định này trong luật Đất đai không phù hợp với luật Ban hành văn bản quy định pháp luật, vốn chỉ cho phép áp dụng hồi tố với nghĩa vụ pháp lý nhẹ hơn, trong khi quy định nặng hơn không được áp dụng trước đó.