Nội dung chính
Thực trạng giáo dục kỹ năng sống ở tiểu học
Trong chương trình giáo dục phổ thông mới, kỹ năng sống được xem là trụ cột quan trọng giúp trẻ hình thành nhân cách và thói quen xã hội. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều trường tiểu học ở Ninh Bình cho thấy học sinh vẫn chỉ nhận được kiến thức lý thuyết mà thiếu cơ hội thực hành.
Khi bài học còn xa rời thực tiễn
Giáo viên, phụ huynh và học sinh đều nhận thấy nội dung hiện đang nặng khái niệm, ít trải nghiệm. Học sinh có thể recite các nguyên tắc về tình yêu thương, hợp tác, nhưng lại lúng túng khi gặp tình huống thực tế như bị lạ hỏi, bị thương nhẹ trong lớp hoặc lạc trong siêu thị.
Đa phần các hoạt động “phong trào” kỹ năng sống chỉ diễn ra định kỳ, chưa được tích hợp chặt chẽ vào khung chương trình học, khiến chúng trở thành phần “bổ sung” thay vì là một phần thiết yếu.
Nỗi lo của phụ huynh
Phụ huynh mong muốn con mình có những kỹ năng cụ thể, thiết thực để tự bảo vệ và tự chăm sóc. Một số ví dụ thực tế:
- Không biết cách phản ứng khi bị lạc ở siêu thị (Nguyễn Thị Hồng, mẹ học sinh lớp 2).
- Không biết xử lý khi mất điện hoặc khi có người lạ gõ cửa (Trần Văn Dũng, bố học sinh lớp 3).
- Thiếu kiến thức an toàn mạng xã hội trong thời đại công nghệ (Phạm Thị Mai, mẹ học sinh lớp 5).
Họ đều khẳng định rằng kỹ năng sống chỉ phát huy hiệu quả khi được rèn luyện đồng bộ ở nhà, trường và xã hội. Nếu thiếu một môi trường nào đó, trẻ dễ rơi vào trạng thái “học mà không hành”.
Giải pháp đổi mới từ nhà trường
Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo 2023, 85% trường tiểu học chưa có tài liệu chuẩn về kỹ năng sống và thiếu đội ngũ giáo viên được đào tạo chuyên sâu. Một cán bộ quản lý giáo dục tại Ninh Bình cho biết:
“Chúng tôi quan tâm tới giáo dục kỹ năng sống, nhưng để tổ chức một tiết học thực hành đúng nghĩa cần tài liệu, chuyên gia, cơ sở vật chất và thời gian. Giáo viên chủ nhiệm rất tâm huyết, nhưng không thể kiêm nhiệm hết mọi vai trò.”
Để khắc phục, cần:
- Xây dựng bộ tài liệu mẫu, đồng bộ với chương trình quốc gia.
- Đào tạo chuyên sâu cho giáo viên, đồng thời hợp tác với các chuyên gia y tế, công an và các tổ chức xã hội.
- Liên kết chặt chẽ với phụ huynh thông qua các buổi workshop, hội thảo thực hành.
- Triển khai các mô hình sáng tạo như “Ngày kỹ năng sống”, hội chợ trải nghiệm, hoặc các chủ đề tháng.
Ví dụ thực tiễn: Trường Tiểu học Liêm Phong (Liêm Hà, Ninh Bình) đã tổ chức một chuỗi hoạt động mô phỏng tình huống khẩn cấp – từ sơ cứu cơ bản đến cách gọi cứu trợ – và nhận được phản hồi tích cực từ cả học sinh và phụ huynh.
Kết luận
Giáo dục kỹ năng sống không thể chỉ là lời nói hay khẩu hiệu đạo đức. Đó là quá trình giáo dục hành vi gắn liền với đặc điểm phát triển của trẻ và bối cảnh thực tiễn. Khi được dạy qua trải nghiệm, rèn bằng hành động và nuôi dưỡng bởi sự đồng hành của gia đình – trường học – xã hội, kỹ năng sống sẽ trở thành hành trang vững chắc giúp trẻ tự tin đối mặt với mọi thử thách.
Vân Anh