Nội dung chính
AI không chỉ là công cụ – nó là đồng nghiệp số đang thay đổi cách chúng ta làm việc.
Câu chuyện của Minh Anh – Khi AI trở thành đồng nghiệp
Tại tầng 12 một tòa nhà văn phòng ở trung tâm Quận 1, Hà Lữ Minh Anh (24) mở hai cửa sổ trên màn hình: bên trái là giao diện chat AI, bên phải là kế hoạch chiến lược cho khách hàng. Cô không ra lệnh cho máy móc mà đang đàm thoại cùng nó, biến AI thành “digital colleague” – đồng nghiệp số.
Từ lo ngại sang cơ hội: Thị trường lao động AI tại Việt Nam
Theo báo cáo VietnamWorks inTECH (2024), trong khi 60% nhân sự IT truyền thống bị sa thải năm 2023, nhu cầu tuyển dụng vị trí AI tăng vọt với mức lương cao hơn 10‑50% so với mức trung bình. Ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch VINASA, nhấn mạnh: “Chúng ta đã bước từ năm của thí nghiệm sang năm của giá trị kinh doanh thực tế”.
Số liệu từ Microsoft cho biết, việc triển khai AI Agents giúp tăng tốc độ giải quyết hỗ trợ khách hàng lên 11,5% và tăng doanh thu bán hàng thêm 9,4% trên mỗi nhân viên.
Tiếng Việt – Mã gen độc đáo cho AI
Việt Nam sở hữu một lợi thế ngôn ngữ hiếm: Tiếng Việt dùng chữ Latin nhưng 70% từ vựng mang nguồn gốc Hán‑Việt. Điều này giảm chi phí token hoá dữ liệu, giúp các mô hình LLM như GPT, Llama được “fine‑tune” nhanh hơn so với các nước sử dụng ký tự tượng hình.
Kết quả là các mô hình như PhoGPT, SaolaGPT và ZaloAI đã đạt chuẩn VMLU, khẳng định khả năng tự chủ công nghệ của người Việt.
AI không thay thế, mà siêu hoá con người
Một nhân viên biết cộng tác với AI có thể hoàn thành khối lượng công việc của ba người, đồng thời giảm sai sót. Đây là “lợi thế cạnh tranh tuyệt đối” – bán không còn là sức lao động thuần, mà là khả năng điều phối sức mạnh tính toán của máy móc.
Human‑in‑the‑Loop và đạo đức AI
Theo báo cáo Itviec, 73% doanh nghiệp đã áp dụng AI nhưng chỉ 5,4% hoàn toàn tin tưởng vào kết quả mà không có sự kiểm duyệt của con người. Do đó, vai trò “Human‑in‑the‑Loop” trở nên tối thượng: ở Neurons AI, Minh Anh và đồng nghiệp không chỉ vận hành mà còn giám sát đạo đức, ngăn ngừa sai lầm, phân biệt đối xử và vi phạm bảo mật.
Chiến lược đào tạo – Ba trụ cột kết nối doanh nghiệp và trường học
Việt Nam đang triển khai mô hình “3 Nhà”: Nhà nước, Nhà trường, Doanh nghiệp. Ví dụ, Viettel AI Fresher Program cung cấp 160 giờ thực chiến, trong khi VinAI Residency tập trung vào 1% tài năng hàng đầu. Những chương trình này rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn, tạo lực lượng lao động sẵn sàng cộng tác với AI ngay khi ra trường.
Kết luận: Cơ hội lịch sử cho người Việt
Với lợi thế ngôn ngữ và nguồn nhân lực trẻ, Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ AI mà còn có tiềm năng trở thành trung tâm huấn luyện và tinh chỉnh AI cho khu vực Đông Nam Á. Khi con người trở thành kiến trúc sư cho AI, tương lai sẽ mở rộng hơn bao giờ hết.