Nội dung chính
Harvard, từng đứng đầu bảng xếp hạng nghiên cứu toàn cầu, giờ chỉ còn ở vị trí thứ ba khi các trường đại học Trung Quốc nhanh chóng chiếm ưu thế.
Thị trường xếp hạng đại học đang thay đổi
Theo New York Times, Harvard đã mất vị trí số một trong các bảng xếp hạng dựa trên số lượng công bố học thuật, nhường chỗ cho các trường đại học Trung Quốc như Đại học Chiết Giang. Trước đây, trong những năm 2000, bảy trong mười trường đại học hàng đầu thế giới đều là của Mỹ, trong khi chỉ có một trường Trung Quốc lọt vào top 25.
Nguyên nhân: Chính sách tài trợ và môi trường nghiên cứu
Chiến lược cắt giảm ngân sách nghiên cứu của chính quyền Trump đã làm giảm nguồn tài trợ liên bang cho các trường đại học Mỹ. Mặc dù không phải là nguyên nhân duy nhất, nhưng việc giảm đầu tư đã làm chậm tốc độ tăng trưởng nghiên cứu so với các nước đang đầu tư mạnh mẽ.
Trong khi Harvard vẫn duy trì số lượng công trình được trích dẫn cao, tốc độ tăng trưởng của các trường Trung Quốc lại nhanh hơn đáng kể. Năm 2024, Đại học Chiết Giang đứng đầu Leiden Rankings, và bảy trường đại học Trung Quốc khác cũng nằm trong top 10.
Chiến lược bứt phá của các trường đại học Trung Quốc
Theo Mark Neijssel, Giám đốc dịch vụ của Trung tâm Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Leiden, các bảng xếp hạng hiện nay dựa trên dữ liệu Web of Science – một nguồn dữ liệu khổng lồ của Clarivate. Các nhà nghiên cứu Trung Quốc không chỉ tăng số lượng bài báo mà còn chú trọng công bố bằng tiếng Anh trên các tạp chí quốc tế có ảnh hưởng.
Chính phủ Trung Quốc đã đầu tư hàng tỷ USD vào hạ tầng nghiên cứu, đồng thời mở ra các chương trình visa đặc biệt để thu hút nhà khoa học và sinh viên quốc tế. Như Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh vào năm 2024, “sức mạnh toàn cầu của một quốc gia gắn liền với ưu thế khoa học‑công nghệ”.
Hệ quả cho tương lai giáo dục Mỹ
Số lượng sinh viên quốc tế đến Mỹ trong tháng 8/2025 giảm 19% so với năm trước, một xu hướng có thể kéo dài nếu môi trường nghiên cứu không được cải thiện. Các trường đại học Mỹ, dù vẫn giữ lợi thế về danh tiếng và giải Nobel, đang đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Những nhà lãnh đạo như Rafael Reif (cựu Chủ tịch MIT) đã cảnh báo rằng “số lượng và chất lượng các bài báo khoa học từ Trung Quốc thực sự ấn tượng và đang bỏ xa những gì chúng ta làm ở Mỹ”.
Kết luận và góc nhìn chuyên môn
Xu hướng dịch chuyển này không chỉ là vấn đề của các trường đại học mà còn là thách thức đối với vị thế quốc gia của Mỹ trong cuộc đua khoa học‑công nghệ. Để duy trì vị thế dẫn đầu, các trường Mỹ cần:
- Tăng cường đầu tư vào nghiên cứu cơ bản và ứng dụng.
- Thu hút và giữ chân tài năng quốc tế bằng các chính sách visa linh hoạt.
- Đẩy mạnh hợp tác quốc tế, đặc biệt với các trung tâm nghiên cứu hàng đầu.
Bạn nghĩ gì về tương lai của giáo dục đại học toàn cầu? Hãy chia sẻ quan điểm của mình và theo dõi chúng tôi để cập nhật những phân tích sâu hơn.