Nội dung chính
Buổi sáng liên tục cảm thấy buồn ngủ, cổ họng khô rát và nhức đầu có thể là dấu hiệu của chứng ngưng thở khi ngủ (OSA) – một bệnh lý nghiêm trọng cần được chẩn đoán sớm.
Nguyên nhân và dấu hiệu cảnh báo
Ngưng thở khi ngủ xảy ra khi các cơ vùng họng, lưỡi hoặc vòm miệng mềm không giữ cho đường thở mở rộng trong khi bạn ngủ. Khi đường thở bị tắc, oxy trong máu giảm và bạn sẽ tỉnh giấc ngắn, gây ra các triệu chứng sau:
- Buồn ngủ kéo dài cả buổi sáng – dù đã ngủ đủ 7-8 tiếng, bạn vẫn cảm thấy mệt mỏi.
- Cổ họng khô rát, nhức đầu thường xuyên sau khi thức dậy.
- Tỉnh giấc giữa đêm hoặc thức dậy để đi vệ sinh nhiều lần.
- Khó tập trung, cảm giác “ẩm ương” trong ngày.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 1 trong 5 người trưởng thành trên thế giới có thể mắc chứng ngưng thở khi ngủ, trong đó 80% chưa được chẩn đoán.
Ai có nguy cơ cao?
Người béo phì, hút thuốc, uống rượu quá mức và những người có tiền sử gia đình mắc OSA thường có nguy cơ cao hơn. Ngoài ra, những người ngủ một mình thường khó nhận ra vấn đề vì không có ai quan sát tiếng ngáy hoặc dừng thở.
Phương pháp chẩn đoán
Tiêu chuẩn y khoa xác định OSA là ít nhất 5 lần ngưng thở hoặc giảm lưu lượng không khí trong một giờ ngủ (chỉ số AHI ≥5). Để đo AHI, bác sĩ thường đề nghị thực hiện polysomnography – một xét nghiệm giấc ngủ toàn diện tại bệnh viện hoặc thiết bị đo ngủ tại nhà.
Giải pháp điều trị và thay đổi lối sống
Hiện chưa có thuốc đặc trị cho OSA, nhưng có một loạt biện pháp giúp kiểm soát bệnh:
- Thiết bị CPAP (Continuous Positive Airway Pressure): cung cấp áp lực không khí liên tục để giữ đường thở mở.
- Thay đổi vị trí ngủ: dùng gối nghiêng hoặc giường có thiết kế hỗ trợ nằm nghiêng.
- Giảm cân: giảm 5-10% trọng lượng cơ thể có thể giảm AHI tới 50%.
- Hạn chế rượu và bỏ thuốc lá: cả hai yếu tố này làm giãn cơ họng, tăng nguy cơ ngưng thở.
- Phẫu thuật (ví dụ: uvulopalatopharyngoplasty) hoặc các thiết bị cố định lưỡi cho những trường hợp nặng.
Theo Tiến sĩ Elisabeth Boulos, chuyên gia tại Trung tâm Đánh giá Thuốc của FDA, “Mặc dù thuốc không thể chữa khỏi OSA, việc kết hợp các biện pháp thay đổi lối sống và thiết bị hỗ trợ hô hấp đã chứng minh giảm đáng kể các biến chứng tim mạch và tiểu đường liên quan.”
Khi nào nên đến khám bác sĩ?
Nếu bạn gặp ít nhất hai trong bốn dấu hiệu trên trong một thời gian kéo dài, hoặc nếu người đồng phòng ngủ thường xuyên nghe thấy bạn ngáy to, ngừng thở, hãy đặt lịch khám sớm. Đánh giá sớm không chỉ cải thiện chất lượng giấc ngủ mà còn giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, nhồi máu cơ tim và tiểu đường.
Hãy nhớ, giấc ngủ là nền tảng cho sức khỏe toàn diện – một đêm ngủ không chất lượng có thể ảnh hưởng đến cả ngày làm việc và cuộc sống của bạn.